व्याख्या
पेगमटाइट एक हॉलोक्रिस्टलाइन अग्निमय चट्टान है जो इंटरलॉकिंग पहनेरिटिक क्रिस्टल्स से बनाता है।
कांग्लोमरेट एक सेडिमेंट्री चट्टान है जो गोल बजरी और बोल्डर के आकर के क्लास्ट्स एक साथ मैट्रिक्स में पुख्ता करने पे बनता है।
इतिहास
उद्गम
-
इटली
आविष्कर्ता
र. ज. हौय
अज्ञात
व्युत्पत्ति
ग्रीक पेग्मा, पेग्मात, जिसका मतलब हैं एकसाथ जुड़े रहना + -ite
लैटिन कांग्लोमरेट से
कक्षा
अग्निमय चट्टानें
सेडिमेंट्री चट्टानें
उप-कक्षा
टिकाऊ चट्टान, कड़ी चट्टान
टिकाऊ चट्टान, मुलायम चट्टान
जाति
समूह
अंधकारमय
-
अन्य श्रेणियाँ
खुरदरे कणों से बनी चट्टान, अपारदर्शी चट्टान
खुरदरे कणों से बनी चट्टान, अपारदर्शी चट्टान
बनावट
पेग्मेटिटिक
खण्डमय
रंग
काला, भूरा, मलाई, हरा, ग्रे, गुलाबी, लाल, जंग, चांदी, सफेद, पीला
गहरा पीला, काला, भूरा, बादामी, हलके से गहरा ग्रे, नारंगी, जंग, सफेद, पीला
परवरिश
कम
अधिक
स्थायित्व
टिकाऊ
टिकाऊ
जल प्रतिरोधी
✔
✘
✔
✘
खरोंच प्रतिरोधक
✔
✘
✔
✘
दाग प्रतिरोधी
✔
✘
✔
✘
हवा प्रतिरोधी
✔
✘
✔
✘
एसिड प्रतिरोधी
✔
✘
✔
✘
स्वरुप
बहुस्तरीय, झालरवाला, रेशेवाला और चमकदार
चमकदार और गोल
स्थापत्य
आंतरिक उपयोग
सजावटी समुच्चय, फर्श, आंतरिक सजावट
सजावटी समुच्चय, फर्श की टाइलें, घर
बाहरी उपयोग
इमारत शिला के रूप में, मुखपृष्ठीय पत्थर के रूप, पक्की सड़क का पत्थर
इमारत शिला के रूप में, मुखपृष्ठीय पत्थर के रूप, बगीचे की सजावट, कार्यालय भवन, छत की टाइल्स
अन्य स्थापत्य संबंधी के उपयोग
नियंत्रण करने के लिये
नियंत्रण करने के लिये
उद्योग
निर्माण उद्योग
आयाम पत्थर के रूप में, घरों या दीवारों के निर्माण, निर्माण सकल, सड़क सकल लिए, बागवानी
आयाम पत्थर के रूप में, सीमेंट निर्माण, निर्माण सकल, सड़क सकल लिए, रोडस्टोन
चिकित्सा उद्योग
-
-
पुरातनकालीन उपयोग
कलाकृतियाँ, मूर्ति, छोटी मूर्तियां
कलाकृतियाँ, स्मारक, मूर्ति, छोटी मूर्तियां
अन्य उपयोग
व्यावसायिक उपयोग
कलाकृति बनाने के लिये, आभूषण, कोरन्डम, टोर्मलाइन, फीरोजा और पुखराज का स्रोत
कब्रिस्तान के निशाननवीस, जलवाही स्तर में, समाधि स्तंभ
प्रकार
ग्रेनाइट पेग्माटाइट, गब्बरो पेग्माटाइट और डीईओराइट पेग्माटाइट
ऑर्थोकॉन्ग्लोमेरेट और पैराकॉन्ग्लोमेरेट
विशेषताएं
आमतौर पर संपर्क करने के लिए रूखा, सबसे पुरानी चट्टान में से एक है, कोरन्डम, टोर्मालाईन्स, फीरोज़ा और पुखराज का स्रोत
संपर्क में मुलायम, सबसे पुरानी चट्टान में से एक है, मैट्रिक्स परिवर्तनशील
पुरातात्विक महत्व
स्मारक
-
-
प्रसिद्ध स्मारक
-
-
मूर्ति
-
-
प्रसिद्ध मूर्तियाँ
-
-
चित्रालेख
-
-
पेट्रॉलीफ़्स
-
-
मूर्तियाँ
-
-
जीवाश्म
मौजूद नहीं
मौजूद
गठन
पेगमटाइट रॉक होलॉक्रयस्टल्लीने है, घुसपैठ आग्नेय चट्टान जो आंशिक गलन और कायांतरण की प्रक्रिया के दौरान डीवाटररिंग किया जाता है।
कम से कम २ मिली मीटर के व्यास के कंकड़ सदृश कणों वाली तलछटें एकत्रित जमने से कांग्लोमरेट निर्मित होते हैं |
रचना
खनिज मात्रा
अपटाइट, बेरिल, फेल्डस्पार, फ्लोराइट, गार्नेट, लेपिडोलाइट, क्वार्ट्ज, सिलिका, स्पोडयूमेन, टोपाज़
चिकनी मिट्टी, रेत, सिलिका, सिल्ट
यौजिक मात्रा
अल्यूमिनियम ऑक्साइड, CaO, आयरन (III) ऑक्साइड, FeO, पोटेशियम ऑक्साइड, मैग्नेशियम कार्बोनेट, MgO, फॉस्फरस पेंटॉक्साइड
NaCl, CaO
परिवर्तन
कायांतरण
✔
✘
✔
✘
कायांतरण के प्रकार
दफ़नाने कायांतरण, कॅटाक्लासटिक कायांतरण, संपर्क कायांतरण, जलतापीय कायांतरण, प्रभाव कायांतरण, क्षेत्रीय कायांतरण
दफ़नाने कायांतरण, कॅटाक्लासटिक कायांतरण, क्षेत्रीय कायांतरण
अपक्षय
✔
✘
✔
✘
अपक्षय के प्रकार
जैविक अपक्षय, रासायनिक अपक्षय, यांत्रिक अपक्षय
-
अपक्षरण
✔
✘
✔
✘
अपक्षरण के प्रकार
रासायनिक अपक्षरण, तटीय अपक्षरण, हिमानी अपक्षरण, सागरी अपक्षरण, पानी का अपक्षरण, हवा का अपक्षरण
रासायनिक अपक्षरण, तटीय अपक्षरण
भौतिक गुण
काठिन्य
72-3
1
7
👆🏻
दाने का आकार
मध्यमतम से खुरदरा
स्थूल कण
भंजन
शंखाभ
असमतल
रेखा
सफेद
सफेद
रंध्रमयता
कम छिद्रपूर्ण
अत्यधिक छिद्रपूर्ण
तेज
दानेदार, मोती और शीशे जैसा
बोथरा
दबाव की शक्ति
178.54 न्यूटन/मिमी 270.00 न्यूटन/मिमी 2
0.15
450
👆🏻
दरार
उत्तम
-
कठोरता
2.1
-
विशिष्ट गुरुत्व
2.6-2.632.86-2.88
0
8.4
👆🏻
पारदर्शकता
पारभासी से अपारदर्शी
अपारदर्शी
घनत्व
2.6-2.65 ग्राम / सेमी31.7-2.3 ग्राम / सेमी3
0
1400
👆🏻
उष्णता सम्बन्धी गुण
विशिष्ट ऊष्मा क्षमता
0.79 जूल / किलोग्राम केल्विन0.92 जूल / किलोग्राम केल्विन
0.14
3.2
👆🏻
प्रतिरोध
ऊष्मा प्रतिरोधी, प्रभाव प्रतिरोधी, दबाव प्रतिरोधी
ऊष्मा प्रतिरोधी
पूर्वी महाद्वीपों में अवशेष
एशिया
चीन, भारत, ईरान, जपान, नेपाल, उत्तर कोरिया, रूस, सऊदी अरब, दक्षिण कोरिया
चीन, भारत, कज़ाख़िस्तान, मंगोलिया, रूस, उज़्बेकिस्तान
अफ्रीका
दक्षिण अफ्रीका
नामीबिया, नाइजीरिया, दक्षिण अफ्रीका
यूरोप
ऑस्ट्रिया, फ्रांस, ग्रीस, आयरलैण्ड, इटली, नीदरलैंड्स, स्लोवाकिया, स्पेन, तुर्की, यूक्रेन
ऑस्ट्रिया, डेनमार्क, जर्मनी, ग्रेट ब्रिटेन, नीदरलैंड्स, नॉर्वे, पोलैंड, स्वीडन, स्विट्ज़रलैण्ड, यूनाइटेड किंगडम
अन्य
-
ग्रीनलैंड
पश्चिमी महाद्वीपों में अवशेष
उत्तरी अमेरिका
कनाडा
कनाडा, अमेरीका
दक्षिण अमेरिका
ब्राज़िल
ब्राज़िल
ओशिनिया महाद्वीप में अवशेष
ऑस्ट्रेलिया
न्यू साउथ वेल्स, क्वीन्सलैण्ड, दक्षिण ऑस्ट्रेलिया, पश्चिमी ऑस्ट्रेलिया
न्यू साउथ वेल्स, न्यूजीलैंड